Khác tôi một trời một vực.
Chỗ ngồi của cô ta sát bên tôi, việc đầu tiên mỗi ngày là trang điểm.
Sau đó thì lướt điện thoại, tám chuyện, mua sắm online.
Còn công việc?
“Chị Chu ơi, cái báo cáo này làm thế nào? Chị chỉ em với nha.”
“Chị Chu ơi, hệ thống này đăng nhập sao vậy? Mật khẩu là gì ạ?”
“Chị Chu ơi, cái này…”
Chị Chu, chị Chu, chị Chu.
Nghe thân thiết lắm.
Tôi dạy cô ta ba ngày, rồi phát hiện một chuyện.
Cô ta… không biết gì cả.
Không phải khiêm tốn, mà là thật sự không biết gì hết.
Thạc sĩ trường top, vậy mà một câu lệnh SQL còn viết không xong.
“Cái này không phải chuyên ngành của em,” cô ta nói như lẽ đương nhiên, “em học trí tuệ nhân tạo mà.”
Học AI, lại đi làm vận hành hệ thống?
Tôi không đáp.
Dạy thì dạy, dù sao cũng là công việc.
Chỉ có một thứ tôi không dạy cô ta.
Mật khẩu.
47 hệ thống, mật khẩu quản trị, tôi không đưa bất kỳ cái nào.
Cô ta từng hỏi một lần.
“Chị Chu, mấy cái mật khẩu admin của các hệ thống là gì thế ạ? Em ghi lại chút.”
“Mật khẩu nhiều lắm, em cứ dùng tài khoản thường trước đi.”
“Vậy cũng được.”
Từ đó cô ta không hỏi nữa.
Tôi cũng không nói.
Không phải cố tình giấu, mà là thật sự… chẳng ai quan tâm.
Mười năm rồi, ngoài tôi ra, không ai biết những mật khẩu đó.
Cũng không ai muốn biết.
Khi hệ thống vận hành trơn tru, có ai để tâm người đứng sau là ai đâu?
Nó giống như không khí.
Bạn hít thở mỗi ngày, nhưng sẽ chẳng bao giờ cảm ơn không khí.
Cho đến một ngày, không khí biến mất.
Một tuần sau, Lâm Nhạc đã có thể tự xử lý một số việc đơn giản.
Tôi nghe thấy cô ta nói chuyện trong phòng trà với đồng nghiệp.
“Em thấy cái hệ thống này thiết kế hơi lởm, nếu là em làm chắc chắn sẽ ngon hơn nhiều.”
Đồng nghiệp hỏi: “Hệ thống đó không phải chị Chu Linh làm à?”
“Phải mà, dù sao cũng là nhân viên lâu năm rồi, công nghệ hơi lỗi thời. Giờ ai còn dùng kiểu đó nữa, cloud-native, microservice mới là xu hướng chứ, chị ấy làm cũ quá.”
Tôi đứng ngay cửa, không lên tiếng.
Lỗi thời.
Tốt.
Vậy thì để xem, đồ “lỗi thời” có chạy nổi không.
3.
Đầu tháng Mười Hai, công ty gửi một email.
“Thông báo về việc điều chỉnh cơ cấu tổ chức.”
Nói trắng ra là: cắt giảm nhân sự.
Phòng IT bị gọi tên đầu tiên.
Quản lý Vương tập hợp chúng tôi vào phòng họp.
“Công ty hai năm nay tình hình không tốt, cần tinh giản. Bộ phận IT phải giảm hai người.”
Cả phòng nhìn nhau.
Tôi thì đã lường trước được.
Quả nhiên, anh ta nhìn về phía tôi.
“Chu Linh, em làm lâu rồi, anh cũng nói thẳng. Công ty thấy… vị trí của em có thể tối ưu được.”
“Ý anh là sao?”
“Tức là…” anh ta ho nhẹ một tiếng, “Từ khi Lâm Nhạc vào, cô ấy làm khá tốt, có thể đảm nhiệm nhiều phần việc. Còn bên em…”
Anh ta không nói hết, nhưng ý thì đã rõ.
Việc người mới làm được, thì người cũ… có thể gạt đi.
“Quản lý Vương,” tôi nhìn thẳng vào mắt anh ta, “hệ thống vận hành ổn định mười năm, chưa từng xảy ra sự cố nghiêm trọng. Công lao đó là của ai?”
Anh ta cười nhạt: “Hệ thống vận hành ổn định, là nhờ lãnh đạo giỏi. Em chỉ là người bảo trì thôi, có gì mà công với chẳng lao?”
Tôi sững người.
Không phải vì câu nói ấy quá tổn thương.
Mà là vì tôi chợt nhận ra — mười năm rồi, trong mắt họ, tôi chỉ là như vậy.
“Người bảo trì”.
Người làm việc.
Có cũng được, không có cũng chẳng sao.
“Được.” Tôi đứng dậy. “Tôi hiểu rồi.”
“Vậy em…”
“Hôm nay tôi sẽ gặp tổng giám đốc Trương.”
“Gặp để làm gì?”
“Để bàn về việc nghỉ việc.”
Quản lý Vương ngớ người.
Tôi mặc kệ, đi thẳng đến văn phòng tổng giám đốc.
Và rồi có màn mở đầu câu chuyện như bạn đã thấy.
“Cô tên gì nhỉ? Làm ở đây mấy năm rồi?”
Mười năm.
Ông ta hỏi tôi làm mấy năm rồi.
Tôi bước ra khỏi phòng tổng giám đốc, vừa vặn gặp Lâm Nhạc bưng ly cà phê quay về.
“Chị Chu, chị vào gặp tổng giám đốc làm gì vậy?”
“Nghỉ việc.”
Mắt cô ta sáng lên một chút, nhưng nhanh chóng kìm lại.
“Á… chị Chu, chị đừng bốc đồng vậy chứ, giờ tìm việc đâu có dễ.”
Tôi cười nhẹ: “Cảm ơn đã quan tâm.”
“Nhưng mà chị đi rồi, mấy cái hệ thống làm sao đây?”
“Em chẳng bảo thiết kế của chị lỗi thời sao? Vậy hay quá, em thiết kế lại từ đầu đi.”
Mặt cô ta hơi biến sắc.
“Chị Chu, em không có ý đó…”
“Không sao,” tôi nói, “tôi sẽ để lại tài liệu cho em.”
Điều tôi không nói là—
Tài liệu đó… không có mật khẩu.
